Οι νέες αρχιτεκτονικές μορφές που προκύπτουν από τα ψηφιακά μέσα και σταδιακά μεταβάλλουν το κτισμένο περιβάλλον φαίνεται να απορρίπτουν οποιαδήποτε αστική,δομική τυπολογία και συνέχεια. Αντιπροσωπεύουν μορφολογικά την ιδεολογική διάσταση της εποχής, όπως συμβαίνει στην αρχιτεκτονική σε κάθε ιστορική περίοδο, όπου το κτίριο μιλάει για τις ανάγκες ή καλύτερα τις συνθήκες της κοινωνίας που το παράγει. Ο ψηφιακός φορμαλισμός, όπως θα μπορούσαμε να μιλήσουμε για μια αρχιτεκτονική που είναι''digital driven'' αλλά και ''digital generated''(B.Kolarevic), προσπαθεί ίσως να εκφράσει την πολυπλοκότητα και την αστάθεια που χαρακτηρίζει την σύγχρονη πραγματικότητα. Πρόκειται λοιπόν για μία προσέγγιση που έχει αναδυθεί από τον χαρακτήρα και τις δυνατότητες της σύγχρονης κοινωνίας και βασίζεται σε ένα ευρύτερο φιλοσοφικό υπόβαθρο(οντολογία,φαινομενολογία) που προσπαθεί να εξηγήσει την φύση της ύπαρξης, της πραγματικότητας, τού είναι(being). Συγκεκριμένα, η ερμηνεία των απόψεων φιλοσόφων όπως ο Deleuze, ο Badiou καθώς και επιστημόνων όπως ο H.Poincare ,B.Riemann,R.Thom επηρέασαν το έργο πολλών σχεδιαστών εμπλουτίζοντας την αρχιτεκτονική σκέψη με έννοιες όπως: ανάδυση(emergence), γίγνεσθαι(becoming), δυνητικό(virtual), πολυπλοκότητα(complexity), διαφοροποίηση(difference),το μη-σταθερό(non-standard), κ.α..

Στο βίντεο του Federic Migayrou περιγράφεται σε γενικές γραμμές αυτό το χρονικό της αναζήτησης και σταδιακής αλλαγής του θεωρητικού υποβάθρου της αρχιτεκτονικής από την φιλοσοφία του μετα-στρουκτουραλισμού(Derrida, Foucault) σε σύγχρονες φιλοσοφικές προσεγγίσεις που μιλάνε για πολλαπλότητα, διαφοροποίηση, πολυπλοκότητα(Deleuze,Badiou).

Βασικός άξονας αυτής της πορείας είναι η χρήση των μαθηματικών καθώς η ικανότητα μέσω μαθηματικής ανάλυσης(non-standard analysis)να παραχθεί ένας άπειρος αριθμός αντικειμένων(αυτό που ο Bernard Cache ονομάζει ''objectile'') αποτέλεσε την βάση για την σύλληψη αλλά και κατασκευή νέων μορφών μέσω των ψηφιακών εργαλείων. Ο F.Migayrou, λοιπόν,εστιάζει στα θέματα της τυπολογίας και της μορφολογίας. Η τυπολογία στο παράδειγμα του Greg Lynn και Hani Rashid φαίνεται να είναι συνέχεια παλιότερων θεωριών, ξεκινώντας από τις θεωρίες του μεταμοντέρνου από τον Aldo Rossi και Tafuri, βασισμένες στην φιλοσοφία του στρουκτουραλισμού και μεταμαρξισμού.. Η τυπολογία αποτελούσε μια λογική σταθερά η οποία στη συνέχεια μετασχηματίστηκε σε ένα είδος ένα είδος τυπομορφολογίας(Ungers, Koohlhas)με ευρύτερη εφαρμογή στα πλαίσια του αστικού σχεδιασμού.

Στην μετάβαση από την τυπολογία σε μία non-standard έκφραση καθοριστική ήταν η συμβολή του Eisenman,ο οποίος χρησιμοποίησε την τυπολογία και τον κάνναβο, στοιχεία τα οποία θεωρούνταν συνήθως στατικά σαν ένα δυναμικό σύστημα που μεταβάλλεται παραμετρικά και μπορεί να δώσει μια απεριόριστη ποικιλία εκδοχών. Με αφορμή αυτή την υποκειμενική ερμηνεία της φιλοσοφίας του Deleuze περί διαφοροποίησης από τον Eisenman, σταδιακά η έννοια της τυπολογίας και της γλώσσας στην αρχιτεκτονική αντικαθιστάτε από έννοιες όπως μοναδικότητα(singularity),η πολλαπλότητα(manifold), κ.α..

Έτσι, η έννοια της μορφογένεσης αποκτά ένα διαφορετικό οντολογικό προσανατολισμό. Η σχέση μεταξύ ύλης και μορφής επαναπροσδιορίζεται, η γεωμετρία αποτελείται από ασαφής μορφές που παραμορφώνονται συνεχώς(θεωρίες Husserl και τοπολογία) και ο χώρος γίνεται ''ελαστικός'' και ορίζεται από ένα σύστημα δυναμικών σχέσεων(smooth space).Έτσι αναδύεται το non-standard το οποίο κατά τον R.Thom μπορεί να θεωρηθεί ως ένας πιθανός τρόπος κατανόησης της πολυπλοκότητας της φύσης,και κατ' επέκταση της αρχιτεκτονικής. Στο τέλος της διάλεξης του ο F.Migayrou αναφέρει σύγχρονα μοντέλα σχεδιασμού, όπως voronoi και cellular automata και παραθέτει παραδείγματα εφαρμογών αυτού που ο ίδιος χαρακτηρίζει non-standard αρχιτεκτονική.

F.Migayrou:Futute Frontiers

 

 

  Ο F.Migayrou θίγει το ζήτημα της υποστηρικτικής αξίας της φιλοσοφίας στην αρχιτεκτονική και αναφέρεται στην έννοια της non-standard αρχιτεκτονικής, όπως αυτή αρχικά προέκυψε μέσα από τη μαθηματική λογική.

 

  Στη συνέχεια, παρουσιάζονται σε επίπεδο θεωρίας αλλά και εφαρμογών, τα πειραματικά-εξελικτικά στάδια αυτής, από τη δεκαετία το '60 και έπειτα. Ο ομιλητής σημειώνει τη σύγχυση μεταξή του αλγορίθμου και της μορφογέννεσης και συμπληρώνει με την έννοια της τυπολογίας.

  Γίνεται αναφορά στο στρουκτουραλισμό και στο μετα-μαρξισμό, κινήματα με Ιταλούς κυρίως εκφραστές, μεταξύ των οποίων ο Aldo Rossi, οι θεωρίες του οποίου αναλύονται.

Κομβικό παράδειγμα αποτελεί η περίπτωση του Peter Eisenmann, ο οποίος ανέπτυξε ένα 3 διαστάσεων λειτουργικό μοντέλο, με προσανατολισμό προς τη σύγχρονη πολυπλοκότητα. Με τον τρόπο αυτό περνάει από την αποδόμηση στην ανάλυση βασικών τύπων οντολογίας που αναφέρονται στη γεωμετρία, την τυπομορφολογία, στη σχέση χώρου-ταυτότητας, τους οποίους εξηγεί παραθέτοντας θεωρίες φιλοσόφων(Badiou, Deleuse...).

 

  Καταλήγοντας ο F.Migayrou, παρουσιάζει το σύγχρονο μοντέλο του cellular automaton, ως εφαρμογή της non-standard αρχιτεκτονικής.

  

  Μέσα από τα παραδείγματα  και  τις θεωρητικές αναλύσεις που παρουσιάστηκαν για τη non-standard ανάλυση στην αρχιτεκτονική, φαίνεται σαν λογική συνέχεια ο αποκλεισμός των ορίων για την προοπτική εξελικτικής εφαρμογής της, όπου η άποψη του Kurt Godel το 1974 βρίσκει ανταπόκριση "there are good reasons to believe that non-standard analysis, in some version or other, will be the analysis of the future".

 

Μαρίνα Δημοπούλου

 

Στις  διαλέξεις των M. DeLanda και F. Migayrou  αναφέρονται και αναλύονται οι έννοιες της μορφογέννεσης και της non-standard αρχιτεκτονικής αντίστοιχα, ενώ, παράλληλα, πραγματοποιείται η συσχέτισή  τους  με τη φιλοσοφία και την τέχνη , καθώς επίσης και με ποικίλες  επιστήμες  όπως τα μαθηματικά και η βιολογία.

Στη διάλεξη του  ο M.DeLanda, μιλά  για τη μορφογέννεση, η οποία παρουσιάζεται μέσω της ίδιας της υλικότητας , τη γέννηση της μορφής απο φυσικά στοιχεία, και πώς αυτή που επιλέγει, διεγείρεται. Μέσω παραδειγμάτων απο το έργο του Frei Otto , και τις υπερβολικές παραβολοειδείς μορφές του, και τον πολυέλαιο του Α.Gaudi, και τη διατήρηση της καμπύλης, αποδίδεται ένα άρτιο παράδειγμα για την μορφογέννεση μέσω της αρχιτεκτονικής και οποιασδήποτε μορφής στην τέχνη.  Υποστηρίζει πως, η κατανόηση της ύλης είναι η απαρχή της υλιστικής φιλοσοφίας. Έπειτα παρατίθενται τρία είδη συλλογισμού όπως διατυπώθηκαν απο τον Deleuze. 1. Population thinking (actual things) 2. Intensive thinking (processes that produce actual things)  3. Topological thinking (virtual things). Η κάθεμια απο αυτές τις διαδικασίες, χρησιμοποιείται και αναλύεται απο διαφορετική επιστήμη, εκτός απο την επιστήμη της οικολογίας που χρησιμοποιεί το σύνολο των συλλογισμών αυτών, διότι, μελετά τις λειτουργικές σχέσεις που αναπτύσσονται στη φύση. Τέλος, αναφέρει πως η μεταβλητότητα καθίσταται κρίσιμη, και η μορφογέννεση προκαλείται απο την εκχυση της τυχαιότητας για την επίτευξη της ποικιλότητας.

O F.Migayrou παρουσιάζει την έννοια της non-standard αρχιτεκτονικής, μέσω της σχέσης των μαθηματικών και της φιλοσοφίας. Πρόκειται για τη μελέτη της κατανόησης της φύσης, μεσώ της καταστροφής. Υποστηρίζει πως, η μεταβλητότητα ενός στοιχείου μπορεί να επηρρεάσει  το σύνολο. Έπειτα βασίζει τα λεγόμενά του, στις έννοιες της τυπολογίας και της μορφολογίας, συνδέοντας τες με τις επιρροές του απο τον στρουκτουραλισμό, μεταμοντερνισμό, και τον μεταμαρξισμό. Εν συνεχεία, αναλύει τρείς μαθηματικές οντολογίες,  1. Formal ontology  2. Ontology of the manifold (Deleuze) 3. Ontology of the event. Εν κατακλείδη υποστηρίζει πως, στην προσαρμόσιμη αρχιτεκτονική σε κάθε μορφή οι ποιότητες εναλάσσονται για να σχηματοποιήσουν τη μορφή, και παρουσιάζονται οι σχέσεις του non-standard με τις θεωρίες της αποδόμισης και την παραμετρική αρχιτεκτονική.

Σκαρλοπούλου Κωνσταντίνα

Στις δύο διαλέξεις, του Manuel DeLanda και του Frederic Migayrou, παρουσιάζονται αντίστοιχα οι έννοιες της μορφογένεσης και του non-standard. Αυτές οι δύο έννοιες είχαν σημαντική επίδραση τόσο στην αρχιτεκτονική, όσο και σε άλλες επιστήμες, καθώς και στην τέχνη και τη φιλοσοφία.

Ο DeLanda στην ομιλία του κάνει μια εισαγωγή αναφέροντας τις διαφορές ανάμεσα στη φυσική μορφογένεση (natural morphogenesis, όπου η δημιουργία των μορφών είναι τυχαία και εξαρτάται μόνο από τις ιδιότητες των υλικών που τις δημιουργούν) και στην καλλιτεχνική μορφογένεση (artistic morphogenesis, όπου ο καλλιτέχνης έχει τον πλήρη έλεγχο των υλικών που χρησιμοποιεί, δίνοντάς τους έτσι το σχήμα που ο ίδιος επιθυμεί). Στη συνέχεια αναφέρει το παράδειγμα του Frei Otto, ο οποίος,στην προσπάθειά του να αναπαραστήσει το σχήμα που ήθελε να δώσει στη στέγη ενός υπόστεγου, χρησιμοποίησε σαπουνόφουσκες, με τρόπο που κατάφερε να συνδυάσει τα δύο παραπάνω είδη μορφογένεσης. Συνεχίζει παρουσιάζοντας τα τρία “στυλ” συλλογισμού που χρησιμοποιούνται σήμερα από τις επιστήμες: ο πληθυσμιακός συλλογισμός (population thinking, που προήλθε από τη βιολογία και τη γενετική), ο εντατικός συλλογισμός (intensive thinking, που προήλθε από τη θερμοδυναμική), και ο τοπολογικός συλλογισμός (topological thinking, που προήλθε από τα μαθηματικά). Συμπεραίνει ότι οι μόνοι επιστήμονες που χρησιμοποιούν και τα τρία είδη συλλογισμού είναι οι οικολόγοι, και καταλήγει κάνοντας μια λεπτομερή ανάλυση του ορισμού του πληθυσμιακού συλλογισμού.

Ο Migayrou ξεκινά την ομιλία του εκφράζοντας την άμεση σχέση του non-standard με τα μαθηματικά, δίνοντας ως παράδειγμα την έκθεση που είχε διοργανώσει το 2003 στο Pompidou, όπου δούλεψε με δώδεκα αρχιτέκτονες, με σκόπο να δημιουργήσουν με τρόπο ορθολογιστικό χώρους που ο καθένας καταλάμβανε την ίδια επιφάνεια, έχοντας στη διάθεσή τους 45 m². Στη συνέχεια εξιστορεί τον συνδυασμό των αρχών της σχολής της Φρανκφούρτης με τη θεωρία του στρουκτουραλισμού που επιτεύχθηκε τη δεκαετία 1950-1960, κατά ένα μεγάλο μέρος χάρη στον Rossi, με αποτέλεσμα τη δημιουργία ενός μεγάλου κινήματος, δίνοντας ταυτόχρονα έμφαση στις έννοιες της τυπολογίας και της μορφολογίας. Μετά αναλύει την έννοια της αποδόμησης και της οντολογίας, και καταλήγει παρουσιάζοντας το cellular automaton, ένα μοντέλο με το οποίο είναι δυνατή η προσομοίωση κάθε σχήματος.

Χατζηκωνσταντίνου Αναστασία

Έχοντας ήδη αναφερθεί σε προηγούμενα κείμενα το γενικό πλαίσιο των διαλέξεων  του  F.Migayrou και του Ml. DeLanda, θα προχωρήσω στην ανάλυση κάποιων σημαντικών σημείων της διάλεξης του δεύτερου.

Η έννοια της  μορφογέννεσης είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την έννοια της υλικότητας. Πιο συγκεκριμένα ,η ύλη, με την ευρεία έννοια, είτε αυτή είναι κάτι συγκεκριμένο, όπως μία μπάλα, είτε αυτή είναι κάτι αόριστο, παραδείγματος χάριν ένας αριθμός,  αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι κατά τη διαδικασία γένεσης μίας μορφής. Η διαδικασία γέννεσης μίας μορφής συναντάται σε πολλούς τομείς. Κάποιοι εξ αυτών είναι η φύση και η τέχνη. Η διαφορά των δύο παραπάνω έγκειται στο γεγονός ότι στη δεύτερη περίπτωση, προκειμένου να γεννηθεί η μορφή, ο άνθρωπος πρέπει να συνεργαστεί με την ύλη έτσι ώστε να επιτευχθεί το κατάλληλο αποτέλεσμα. Αξίζει να αναφερθεί ότι στην τέχνη μέσω της διαδικασίας της γένvεσης μίας μορφής, ο καλλιτέχνης καλείται να βρει τίνος υλικού οι ιδιότητες θα μπορούσαν να αποδώσουν με τον καλύτερο τρόπο την ιδέα του. Αν και δεν είναι καθόλου εύκολο, η συγκεκριμένη διαδικασία μπορεί να οδηγήσει μία αρχική ιδέα στο επόμενο στάδιο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα καλλιτεχνών που εφάρμοσαν αυτή τη μεθοδολογία είναι o Frei Otto και ο Antoni Gaudi.

Έπειτα, γίνεται λόγους για τους τρεις τρόπους συλλογισμού- reasoning syles στην επιστήμη, καθένας από τους οποίους (a. population thinking, β. intensive thinking, γ.topological thinking ) εφαρμόζεται σε διαφορετικούς τομείς τις επιστήμης ανάλογα με τις απαιτήσεις που έχει κάθε μια από αυτές. Τους τρόπους αυτούς “δανείζεται” ο Deleuze για να αναπτύξει την έννοια της μορφογέννεσης.

Αναλύοντας την έννοια της μορφογέννεσης  μέσω του population thinking, πολλά διαφορετικά στοιχεία αλληλεπιδρούν μεταξύ τους μέσα σε ένα σύνολο και κάτω από κάποιες συνθήκες- κατευθύνσεις γενάται η μορφή (παραδείγματα από το ζωικό βασίλειο όπου υπάρχει πολλαπλότητα, ποικιλία, κοινότητα- σύνολο, συγκεκριμένες συνθήκες).

Γεωργία Μουρατίδου

   Οι διαλέξεις των M. DeLanda και F. Migayrou  αναφέρονται  στις έννοιες της μορφογέννεσης και της non-standard αρχιτεκτονικής αντίστοιχα, ενώ, παράλληλα, πραγματοποιείται η συσχέτισή  τους  με τη φιλοσοφία και την τέχνη , καθώς επίσης και με διάφορες επιστήμες  όπως τα μαθηματικά και η βιολογία.

   Στη διάλεξή του ο M. DeLanda μιλάει για την  έννοια της μορφογέννεσης  στη φύση και στην τέχνη. Πιο συγκεκριμένα, όσον αφορά την πρώτη περίπτωση , αναφέρει τις εντυπωσιακές φόρμες που συναντά κανείς στη φύση . Ωστόσο, αυτό που παρουσιάζει μεγαλύτερο ενδιαφέρον τελικά είναι η σύλληψη της μορφής και της φόρμας  που πραγματοποιείται στο μυαλό του δημιουργού από το μηδέν και αφού ολοκληρωθεί ως διαδικασία παράγει το τελικό «αντικείμενο». Επιπλέον, γίνεται σαφής η σύνδεση των δύο ειδών μορφογέννεσης που αναφέρονται , καθώς  χρησιμοποιείται  το απλό παράδειγμα ότι ο δημιουργός συχνά αντλεί έμπνευση από μορφές στη φύση. Ωστόσο, η πιστή αντιγραφή καταδεικνύεται. Επιπλέον, τονίζεται η σημασία της μορφογέννεσης  και της υλικότητας για τη φιλοσοφία και την τέχνη, ενώ στη συνέχεια παρατίθενται τρία είδη συλλογισμού, όπως διατυπώθηκαν από τον Deleuze: 1)population thinking (γεννετική , βιολογία κλπ), 2) intensive thinking (θερμοδυναμική), 3)topological thinking (μαθηματικά). Καθένα από αυτά χρησιμοποιείται από διαφορετική επιστήμη, με εξαίρεση την οικολογία που ασχολείται με όλα,  διότι μελετάει  τις λειτουργικές σχέσεις στη φύση.

   Ο F. Migayrou παρουσιάζει την έννοια της  non-standard αρχιτεκτονικής και δηλώνει τη σχέση της  με τα μαθηματικά και τη φιλοσοφία, καθώς τοποθετεί τις απαρχές της στα μέσα του 20^ου αιώνα και αναφέρεται στις επιρροές της από διάφορα φιλοσοφικά ρεύματα. Στη συνέχεια, επικεντρώνεται στις έννοιες της τυπολογίας και της μορφολογίας, συσχετίζοντάς  τες  με τις πεποιθήσεις  του Aldo Rossi για το μεταμοντερνισμό και τις επιρροές από τον στρουκτουραλισμό και το μεταμαρξισμό.  Τέλος , παρουσιάζει τη σχέση του non-standard με τις θεωρίες της αποδόμησης και την πιο σύγχρονη παραμετρική αρχιτεκτονική.

Γιώργος Κοντομηνάς

   Οι διαλέξεις που παρακολουθήσαμε αφορούν τις έννοιες της μορφογέννεσης και της non-standard αρχιτεκτονικής (διαλέξεις των M. DeLanda και F. Migayrou αντιστοίχως), ενώ, συγχρόνως, εντοπίζεται και η σύνδεσή τους με διάφορους επιστημονικούς κλάδους (μαθηματικά, βιολογία),  με τη φιλοσοφία και την τέχνη.

   Ειδικότερα, στη διάλεξή του ο M. DeLanda αναφέρεται στην έννοια της μορφογέννεσης τόσο στη φύση («όλα στη φύση έχουν ενδιαφέρουσες φόρμες..»), όσο και στην τέχνη. Η δεύτερη, μάλιστα, παρουσιάζει τεράστιο ενδιαφέρον ως διαδικασία, καθώς η σύλληψη της μορφής πραγματοποιείται στο μυαλό του δημιουργού, σχεδιάζεται, διορθώνεται, αναπλάθεται κι έπειτα μετατρέπεται σε έργο, αντικείμενο, πράξη. Επιπλέον, είναι προφανής η σύνδεση των δύο ειδών μορφογέννεσης που εξετάζονται, καθώς ο δημιουργός συχνά εμπνέεται από τη φύση. Ωστόσο, είναι σαφές ότι η αντιγραφή μορφών από αυτή κρίνεται ανούσια και αθέμιτη. Επιπρόσθετα, ο ομιλιτής τονίζει τη σημασία της μορφογέννεσης  και της υλικότητας για τη φιλοσοφία και την τέχνη και παραθέτει τρία στυλ συλλογισμού, όπως διατυπώθηκαν από τον Deleuze: population thinking (για γεννετική και βιολογία),  intensive thinking (για θερμοδυναμική), topological thinking (για μαθηματικά). Κάθε στυλ χρησιμοποιείται από διαφορετική επιστήμη, με εξαίρεση την οικολογία που χρειάζεται και τα τρία είδη καθώς εξετάζει τις λειτουργικές σχέσεις και αλυσίδες.

   Η διάλεξη του F. Migayrou  αναφέρεται στη non-standard αρχιτεκτονική και τονίζει τη σχέση της  με τα μαθηματικά. Ο ομιλιτής εξηγεί την εμφάνιση και την εξέλιξή της τοποθετώντας τη σε ένα ιστορικό πλαίσιο όπου αναφέρει τις επιρροές που δέχτηκε από φιλοσοφικά ρεύματα του 20^ου αιώνα. Στη συνέχεια, εστιάζει στις έννοιες της τυπολογίας και της μορφολογίας, συνδέοντας τες  με τις θεωρίες του Aldo Rossi για τη μεταμοντέρνα αρχιτεκτονική και τις επιρροές από τον στρουκτουραλισμό και το μεταμαρξισμό.  Έπειτα , συνδέει την έννοια του non-standard με τις πιο σύγχρονες αντιλήψεις για την αποδόμηση και την παραμετρική αρχιτεκτονική.

Ιωάννα Τάτλη