Manuel DeLanda – Morphogenesis

    

              Στη διάλεξή αυτή ο DeLanda προσεγγίζει τις έννοιες της υλικότητας και της μορφογένεσης κατά τον Deleuze και αναλύει τις τρεις συλλογιστικές προσεγγίσεις που χρησιμοποιούσε ο τελευταίος. Ανασκευάζοντας τα επιχειρήματα του Deleuze προτείνει μια ανάγνωση με χρήση εντελώς νέων στοιχείων και θεωρητικών πηγών. Θεωρεί τον Deleuze ως υποστηρικτή ενός νέου υλισμού ο οποίος αντιλαμβάνεται την υλικότητα ως ένα απαραίτητο στοιχείο στην φιλοσοφική αναζήτηση. Μιλώντας για την μορφογένεση ο DeLanda διαχωρίζει την φυσική μορφογενετική διαδικασία από την καλλιτεχνική, δηλώνοντας ότι στη δεύτερη ο καλλιτέχνης είναι ο ίδιος μέρος της διαδικασίας παραγωγής της μορφής στην οποία μπορεί να κυριαρχήσει πλήρως. Σαν πρώτο παράδειγμα αυτής της θεώρησής του φέρνει το περίπτερο του Fry Otto στους Ολυμπιακούς του Μονάχου το 1968, όπου χρησιμοποιώντας τις ιδιότητες του σαπουνιού σε συνδυασμό με μια μακέτα από κολόνες και νήματα, κατάφερε να υπολογίσει με αναλογικό τρόπο υπερβολικά παραβολοειδή. Οι τεχνικές του Gaudi με τις αναρτημένες αλυσίδες και τα σακιά γεμάτα άμμο, που έδωσαν στον αρχιτέκτονα τη μορφή της όψης της εκκλησίας της Sagrada familia, αποτελούν το δεύτερο παράδειγμα του DeLanda. Ο Gaudi ήξερε ότι μπορούσε να χρησιμοποιήσει τις φυσικές διαδικασίες σαν ένα μέσο στη προσέγγιση του σχεδιασμού. Εάν αυτή η εκφραστικότητα των υλικών είναι απαραίτητη σε ένα καλλιτέχνη τότε το ίδιο απαραίτητη είναι και σε ένα φιλόσοφο, υποστηρίζει ο DeLanda.

               Κατά τον DeLanda οι προσπάθειες της επιστήμης να κατανοήσει τη φύση έχουν οδηγήσει στη εμφάνιση ενός πλήθους επιστημονικών πεδίων κάθε ένα από τα οποία ακολουθεί τη δικιά του μεθοδολογία. Αποτέλεσμα αυτού είναι ότι δεν μπορεί να υπάρξει η γενικευμένη έννοια της “επιστήμης”. Με αφορμή αυτή τη δήλωση ο DeLanda παρουσιάζει τις τρεις συλλογιστικές προσεγγίσεις που ο Deleuze συνήθιζε να χρησιμοποιεί.

               Η πληθυσμιακή σκέψη (population thinking) η οποία προκύπτει από την εξελικτική βιολογία και τη γενετική έχει της ρίζες της στις εξελικτικές θεωρίες του Δαρβίνου καθώς και στις ανακαλύψεις του Mentel πάνω στο DNA. Αυτός ο τρόπος σκέψης εξηγεί τον τρόπο με τον οποίο τα αληθινά πράγματα αλληλο-εξελίσσονται και ο DeLanda υποστηρίζει πως μπορεί να εφαρμοστεί στη μορφογένεση ενός εύρους αντικειμένων, ακόμα και στον τρόπο με τον οποίο η υλικότητα μια γλώσσας εξηγεί την κυριαρχία της γλώσσας απέναντι σε άλλες.

              Η εντατική σκέψη (intensive thinking) αποτελεί μέθοδο για την ανάλυση του τρόπου με τον οποίο η ενέργεια μεταφέρεται μέσα σε ένα δίκτυο αντικειμένων. Έχει τη βάση της στη θερμοδυναμική, επιστημονικός τομέας που ξεκίνησε με την εφεύρεση της ατμομηχανής η οποία αποτελεί μία σμίκρυνση του τρόπου αλλαγής του κλίματος. Αυτός ο τρόπος σκέψης ερευνά τη διαδικασία που παράγει τα πραγματικά αντικείμενα.

             Η τοπολογική σκέψη (topological thinking) έχει ως εφαλτήριο τα μαθηματικά και αναφέρεται στη αντιμετώπιση των εικονικών αντικειμένων. Μελετά την συνδεσιμότητα μεταξύ των αντικειμένων που είναι αληθινά (real) αλλά όχι απτά (actual).

             Οι πολλαπλοί επιστημονικοί κλάδοι και η υπερβολική εξειδίκευσή τους, τους αποτρέπει από τον συνδυασμό διαφορετικών τρόπων σκέψης στη μεθοδολογία τους. Η οικολογία αποτελεί έναν από τους λίγους τομείς που καταφέρνει να συνδυάσει και τους τρεις αυτούς τρόπους σκέψης. Κατά κύριο λόγω όμως η φιλοσοφία είναι αυτή που συνδυάζει τις διαφορετικές αυτές πρακτικές και αναγνωρίζει τις διαφορετικές συνδέσεις μεταξύ των αντικειμένων διαμορφώνοντας μια οπτική του κόσμου που χρησιμοποιεί όλες αυτές τις μεθόδους.

Μάριος Παπανικολάου